Jared Carter (1939) werd geboren in Elwood, een dorpje in Indiana, VS. Na enkele jaren rondgezworven te hebben in Europa keerde hij in 1965 terug naar zijn geboortegrond, waar hij onder meer als redacteur werk vond. Zijn eerste poëziebundel, Work, for the Night is Coming, won in 1980 de Walt Whitman Award. Hierna zijn nog twee bundels verschenen, After the Rain (1993 - winnaar van de Poets' Prize) en Les Barricades Mystérieuses (1999). Over Carter is gezegd dat hij 'een dichter van de oude stempel is', in positieve zin, van het formaat Lindsay, Sandburg, Whittier, 'een man die thuis is in de wereld, emotioneel, maar niet sentimenteel, en met een groot respect voor het verleden'. Hieronder vindt u naast het prachtige origineel een vertaling van Senmurv, een nieuw, nog niet eerder gepubliceerd gedicht van de hand van Jared Carter, één van de éminences grise van de Amerikaanse poëzie.
Senmurv
De gebruikte methode was interessant: een enorme
zilveren schaal werd verhit totdat het gloeiend heet was,
waarna er 'de sterkste azijn' over werd uitgegoten.
De patriarch was verplicht om er lange tijd recht in te kijken,
waardoor zijn gezichtsvermogen volledig werd vernietigd.
Byzantium: The Early Centuries, John Julius Norwich
Hij was Justinian gedoopt - de tweede zogezegd,
en een man zo slecht als zijn naamgenoot eerbaar was.
Achter zijn rug noemden zij hem Rhinotmetus
of 'Afgehakte Neus'. Zeker, hij leed tijdens de opstand,
maar werd niet terechtgesteld.
Veertien jaar later,
zijn ballingschap beëindigd en de overweldigers onthoofd,
de samenzweerders die hem hadden verminkt nu zelf blind
en verbannen, zocht hij meer slachtoffers uit
en de Terreur zette zich voort.
Zoals Paul de Diaken
het zou omschrijven, 'bijna zo vaak als hij een snottebel
van zijn neusgaten wegveegde, gaf hij het bevel tot
het afmaken van weer iemand die zich tegen hem
had verzet.
Jaren later vertelde een van de overlevenden
over de wreedheden: 'Geketend werden we naar de stad gevoerd.
Toen we voor hem werden geleid, zat hij op een troon
van goud en smaragd. Hij droeg een diadeem van goud
bezet met parels, eigenhandig door de keizerin
gemaakt. Iedereen die samen met mij uit Ravenna
was gekomen veroordeelde hij tot de onmiddellijke dood.
Ze werden het vertrek uitgesleept.
Twee eunuchen
verwijderden mijn boeien en nodigden me uit om wat te eten
van een lange tafel waar verse vijgen, granaatappelen
en gerookte ortolanen op grote zilveren schalen lagen.
De schotels waren prachtig gesmeed, bewerkt
in een verre stad, één met een gevleugelde griffioen,
andere met een feniks, een adelaar, een pauw,
een paard met een sjabrak.
Ik had dagenlang niks gegeten.
Op zijn troon bette de keizer de plek
waar zijn neus had gezeten.
'Hij verwelkomt Felix,
heilige patriarch van Ravenna,' zei een kamerheer
in perfect Latijn, 'en nodigt Uwe eerwaarde uit deel te nemen
aan de hier geboden gulheid.' Ik pakte druiven.
De keizer klapte in zijn handen.
Een eunuch
stootte me opzij, verwijderde de druiven en hield
de zware schotel omhoog zodat iedereen hem kon zien. Het droeg
een fantastische zilveren afbeelding, een beest, half vogel,
half hond. 'Senmurv!' schreeuwde hij. 'Senmurv!'
echoden de hovelingen, 'Senmurv!' riepen ze,
telkens weer, terwijl ik uit het vertrek werd weggeleid,
onder luid gelach.
Ze naaiden mijn oogleden vast
met een zijden draad. Het beest op de schaal
was het laatste ding dat ik in dit leven zag. Toen de vloeistof
was opgebrand, verscheen het hittebeeld als een ster
in mijn hoofd.'
Twee jaar later werd Justinian II
onthoofd door weer andere opstandelingen. Huurmoordenaars,
gezonden door de nieuwe keizer, maakten jacht op zijn kleinzoon,
Tiberias, zes jaar oud, de laatste overlevende
van de Heraclian tak.
In Blachernae duwde de oude keizerin
hem haastig de kerk van de Maagd binnen,
een vrijplaats opeisend, de twee mannen smekend.
John Strouthos, 'de Mus' genoemd, stapte
op het doodsbange kind af, dat zich met één hand vastklampte
aan het altaar en met de andere een gedeelte beetgreep
van het Ware Kruis.
Strouthos wrong het relikwie los
uit zijn knuist, legde het eerbiedig op het altaar,
nam de jongen mee naar buiten, deed hem zijn kleren uit
en 'slachtte hem als een schaap'.
'Senmurv',
herinnerde Felix zich, jaren later, terwijl hij sprak
met een chroniqueur uit Venetië, die was gekomen
om zijn opwachting te maken. 'Senmurv. Het is een woord
dat af en toe in me opkomt, als ik hier zit
dag na dag in dit schaduwloze vertrek, luisterend
naar een van de hardop lezende novicen.
Op sommige ochtenden,
na de mis, neemt een broeder me mee voor een wandeling
door de stad, voorbij de oude versterkingen,
naar buiten het veld in.
Misschien leidt hij me naar een muur
met heilige afbeeldingen - Apollinare in Classe, wellicht,
of San Vitale. De tombe van Galla Placidia
is mijn favoriet. Ik reik zo hoog als ik kan, neem de structuur
in me op, laat mijn vingers langs de tegels lopen.'
Senmurv
The method employed was an interesting one: a
huge silver dish was heated till it was red hot, after
which "the strongest vinegar" was poured over it.
The Patriarch was obliged to stare directly into it
for a long time, thereby utterly destroying his sight.
Norwich, Byzantium: The Early Centuries
He was christened Justinian - the second so called,
and a man as evil as his namesake was honorable.
Behind his back they called him Rhinotmetus,
or "Cut-Nose." True, he suffered during the revolt,
but he was not put to death.
Fourteen years later,
his exile ended and the usurpers beheaded,
those plotters who had maimed him now blinded
and exiled in turn, he sought out more victims,
and the Terror continued.
As it would be written
by Paul the Deacon, "as often as he wiped away
drops of rheum from his nostrils, almost as often
did he order another of those who had opposed him
to be slain."
Years later, one of the survivors told
of the cruelty: "We were taken to the city in chains.
When we were led before him, he sat on a throne
of gold and emeralds. He wore a diadem of gold
encrusted with pearls, fashioned by the Empress
with her own hands. All who had come with me
from Ravenna he sentenced to immediate death.
They were dragged from the room.
Two eunuchs
removed my fetters, and bade me take refreshment
from a long table, where fresh figs, pomegranates,
and smoked ortolans were laid on great silver dishes.
The platters were beautifully wrought, fashioned
in some faraway place, one with a winged griffin,
others with a phoenix, an eagle, a peacock,
a caparisoned horse.
I had eaten nothing for days.
On his throne, the Emperor dabbed at the place
where his nose had been.
'He welcomes Felix,
Holy Patriarch of Ravenna,' a Chamberlain said
in perfect Latin, 'and bids His Reverence partake
of the bounty offered here.' I reached for grapes.
The Emperor clapped his hands.
A eunuch
thrust me aside, scattered the grapes, and held
the heavy platter aloft for all to see. It bore
a fantastic silver image, a creature half bird,
half dog. 'Senmurv!' he cried out. 'Senmurv!'
echoed the courtiers, 'Senmurv!' they called,
again and again, as I was led from the chamber,
amid great laughter.
They sewed my eyelids back
with strands of silk. The creature on the plate
was the last thing I saw in this life. When the liquid
burned away, the heathen image opened like a star
inside my head."
Two years later, Justinian II
was beheaded by still more usurpers. Assassins
sent by the new Emperor pursued his grandson,
Tiberias, who was six years old, the last survivor
of the Heraclian line.
The Old Empress hurried him
into the Church of the Virgin at Blachernae,
claiming sanctuary, pleading with the two men.
John Strouthos, called "the Sparrow," advanced
on the terrified child, who with one hand clung
to the altar and with the other clutched a piece
of the True Cross.
Strouthos wrenched the relic
from his grasp, reverently laid it upon the altar,
took the boy outside, stripped him of his clothes,
and "slaughtered him like a sheep."
"Senmurv,"
Felix remembered, years later, while speaking
with a chronicler from Venice, who had come
to pay his respects. "Senmurv. It is a word
that comes to me occasionally, as I sit
day after day in this shadowless room, listening
to one of the novices read aloud.
Some mornings,
after Mass, a brother will take me for a walk
through the city, and along the old fortifications,
and out into the fields.
He might guide me to a wall
of holy images - Apollinare in Classe, perhaps,
or San Vitale. The Tomb of Galla Placidia
is my favorite. I reach as high as I can, taking in
the texture, running my fingertips over the tiles."
Copyright Nederlandse vertaling © A.T. van 't Hof 2005
Inger Christensen (Vejle, 1935) behoort tot de belangrijkste dichters uit de moderne Deense literatuur. Behalve gedichten schrijft zij ook proza en kritieken en vertaalt zij uit het Duits. Zij debuteerde in 1962 met de bundel Lys (Licht). Een poëtisch hoogtepunt bereikte zij met haar sonnettenreeks Sommerfugledalen (Het vlinderdal), waarvan de eerste drie hier zijn opgenomen in een vertaling van Jytte Kronig, die eerder verscheen in het internationale poëzienummer van Kruispunt (Brugge 2001). Haar poëzie werd in 1994 bekroond met de belangrijke Swedish Academy Nordic Prize. (Kees Klok)
Laatste reacties