Jean-Luc Dey

Jean-Luc Dey werd in 1957 geboren in het Franse Montbéliard in Franche-Comté. Hij is leraar Engels en beeldend kunstenaar. Als dichter neemt hij vooralsnog een bescheiden plaats in in de Bretonse letteren met zijn bundel Hin hag amzer, die in 1990 verscheen. In 1998 nam vertaler Jan Deloof de onderstaande gedichten op in zijn omvangrijke tweetalige bloemlezing Ném eus lec’h all ebet/Ik heb geen ander land, uitgegeven als Kruispunt 174. (Kees Klok)

DE FABRIEK

Het is vroeg. Ik moet me onder zwijgende mensen begeven
Die uit bussen stappen. De rook prikkelt
Mijn vermoeide ogen. Onbetrouwbaar staan mijn
Moede benen op de vettige vloer.
   De poort van de fabriek zuigt rijen
Mensen in het donkere geronk van de machines
Die gulzig klaar staan om voorgoed de klacht te smoren
Van hen die al zo moeilijk hun ellende kunnen uiten.
   Het metaal neemt wraak op hen, voor hen, naast hen,
Overal maakt de geur van het harde staal hen dronken,
Alleen de droomwegen blijven door hun lege hoofden
                                                                                    flitsen,
De tijd gaat voorbij... We zullen zien, zeggen ze...

AL LABOURADEG

Abred eo. Ha red eo din toueziañ gant tud vut
Act er-maez diouzh ar c'hirri-boutin. Ha put
Ar moged em daoulagad moredet. Ha yud
Va divhar kousket moredet war al leur druz.
   Dorioù al labouradeg 'lonk luziadelloù
Denel e fraoñv bouzar an ardivinkoù
Naonek, darev da vougañ da viken klemmoù
Ar re, bec'h dezho dija da youc'hal o foanioù.
   Ar metal 'dalv dezho, a-dal dezho, e-tal dezho,
Dre-holl, mezv 'vezont gant c'hwezh an dir garv,
N'eus 'met hentoù an huñvre a-dreuz d'o fenn goullo,
Tremen a ra an amzer… Gwelet 'vo, emezo...

YIN EN YANG

De mens is doder
De mens is ontmanner
De mens is onbeduidend
De mens is afperser
De mens is wachter
De mens is berekenaar
De mens is verdeler

De mens is zaaier
De mens is bouwer
De mens is onbegrensd
De mens is verteller
De mens is maker
De mens is kunstenaar
De mens is dromer

De keuze staat hem vrij
In de schaduw van zijn lot...

YIN HA YANG

Mab-den a zo lazher
Mab-den a zo spazher
Mab-den a zo munut
Mab-den 'zo drouktuner
Mab-den 'zo evezhier
Mab-den a zo jeder
Mab-den a zo ranner

Mab-den a zo hader
Mab-den a zo saver
Mab-den a zo divent
Mab-den 'zo daneveller
Mab-den a zo aozer
Mab-den a zo arzour
Mab-den 'zo huñvreer

Dieub eo an dibab
E skeud e donkad...

SCHRIJVEN

Schrijven
Schrijven voor de woorden
Nooit uitgevonden
Schrijven voor de gedachten
Daarnet vergeten
Voor de wonden
Die niet genezen kunnen
Voor momentjes
Van geluk
Voor de landen
Die men slechts
Bekijkt
Als plaatjes
Voor al de woorden
Die 's mensen hart
Openmaken
Voor al de stemmen
Die voorgoed zullen zwijgen
Voor deemstering en dageraad
Voor zwart en rood
Voor vandaag en morgen
Voor Bretagne, Keltië
En de hele wereld
Schrijven om het spoor
Van onze grenzen
Uit te wissen
Schrijven en schoonheid
In lelijkheid prenten,
Schrijven om te geloven

SKRIVAÑ

Skrivañ
Skrivañ evit ar gerioù
Gwech ebet ijinet
Skrivañ evit ar soñjoù
Nevez-disoñjet
Evit goulioù
Dibare
Evit predoùigoù
A levenez
Evit ar broioù
Ne vez gwelet
Nemet skeudennoù
Anezho
Evit an holl gomzoù
A zigor kalon mab-den
Evit an holl vouezhioù
A davo da viken
Evit serr-noz ha gouloù-deiz
Evit an du hag ar ruz
Evit hiziv ha warc'hoazh Evit Breizh, Keltia
Hag ar bed a-bezh
Skrivañ da ziverkañ
Roudoù hor bevennoù
Skrivañ hag enlouc'hañ
Ar gened en digened,
Skrivañ da grediñ

© Jean-Luc Dey
© vertaling: Jan Deloof