Salvos Fac nos (Verlos ons)

Een lied dat gezongen noch gefloten
en alleen maar over wat verborgen blijft vertelt,
een nocturne zonder nacht of klank,
als uit de keel van een koorknaap zonder kerk of zang,
iets in vergelijking waarmee poeder
als olie kan worden uitgesmeerd,
als balsem op van de zon het zonbeschenen lijk,
iemand met een hoed die niet bestaat of dood is
en die je groet alsof hij  Joods is,
een hedendaagse noodzakelijke tegenhanger.
Aldus sprak.

Het vloog, dat lied, maar vliegen was het niet
want zo flagrant vliegt niets en qua bereiken,
leek het een engel zonder vleugels
die de aarde niet bereikt, laat staan deze grijze kamer
en haar vergeelde boeken waaruit kruipt
waar ik verlost van moge.

© Koenraad Goudeseune, 2007

Schuld

Wat zijn Engelen stil geworden!
Het is alsof onder twee rijen bomen in volle bladerdracht
hun zielen schuilen,
en uit de toppen, als van populieren,
kinderen met lange linten wuiven
en mij alleen maar purper bezien als ik hen op mooie meisjes wijs.
Als priesters uit een brevier, zo kijken ze op: waar héb ik het over?
Ik, een man zo oud als een leeslint in hun ogen?

Wijsjes die ik ooit zingen kon, willen ze niet horen
en ik kan er hen nog net van weerhouden
in de hoek ter boete naar de vloer te zitten kijken
als met een kap waar as op hoort.

Zelfs een middeleeuwer zag geen kat verbrand
zonder dat een idioot een heks op de stapel gooide.
En de as van een poes over engelachtige hoofden, dat nooit!

© Koenraad Goudeseune, 2007

Klaagzangen

Goed ik ben terug, mijn voeten vonden teleurgesteld het middenpad,
En daarna dat van de Griekse Y, het smalle beentje,
in oude druk maar breder naarmate je er naar kijkt, leest.
Y
Dus schrijf ik verder aan dit Gentse Grieks, want dichters,
menen dichters, zijn door Griekse Goden gemaakt
en missen ons die moeten zingen.
Ik denk aan haar, Stefania, die in het Grieks met mij zong
en altijd huilen moest als ze klaarkwam.
Een danseres, maar in bed moest zij altijd huilen.
Ik begreep daarvan het hoe noch wat.
Overigens spraken we vloeiend Engels.
‘Some people do get emotional involved, you know.'
Haast verwijtend, maar daar moest ze te veel voor huilen.

Nu begrijp ik wat zij bedoelde, Stefania, God Zij dank!

© Koenraad Goudeseune, 2007

Toespraakje, niet gehouden bij de nieuwjaarsreceptie van de Macharius

Tot u spreekt, geachte mensen uit mijn buurt, een zich ietwat krukkig voortbewegend manspersoon van 42 jaar. Ik ben thans in deze omgeving aan mijn tweede adres toe en ook op dat adres vul ik mijn tijd met het schrijven van gedichten en pogingen tot klavierspel, maar jammer genoeg niet langer naast de geliefde voor wie die verzen en die pianosonates door mij geschreven respectievelijk vertolkt worden. Wel in mijn eentje op een kamer niet veel groter dan een kloostercel en overigens verder ook zo arm als een kerkrat.

In deze plezierhavenbuurt woont wel meer artistiek en armlastig volk en het zal drommen worden als er over honderd jaar van ieder van ons een standbeeld of een gedenkplaat dient te worden onthuld. Deze fotografen, schilders, schrijvers, muzikanten, cabaretiers, poppenspelers, goochelaars en acrobaten, op een steenworp van wie ik het genoegen heb te wonen, zullen over een eeuw misschien in marmer of in brons of in enig nog te ontdekken kunststof de dan levende Gentenaar op zijn middelmatigheid wijzen, zoals standbeelden dat nu eenmaal plegen te doen, Guido Gezelle in Brugge, Peter Paul Rubens in Antwerpen, vorsten allerhande in Rome, enzovoorts.

Tegen de bronzen broekspijpen van een uitmuntend stand-up comedian zal er dan tijdens de Gentse Feesten door wildplassers worden geplast. Bij de herdenking van de sterfdag van een fantastische plaatjesdraaier zal er tot diep in de dageraad worden gefuifd. En voor de gevel waarachter ooit een  romanticus woonde zal, wie weet, ieder jaar een wondermooie vrouw staan dralen, om ten slotte een roos op de vensterbank te leggen, niet dan na die bloem eerst een wijle tegen haar boezem te hebben gevlijd.

Maar er scheiden ons van dat heuglijks nog zovele jaren dat het enigszins belachelijk zou zijn er ons nu al door bedwelmd en ontroerd te voelen. Bovendien zal geen van ons het meemaken. Niet jullie zullen die kunstenaar uit jullie midden over vele decennia  in een jasje van graniet naast een bushalte en een wegwijzer ontwaren, noch zal die kunstenaar zelf er weet van hebben dat de gemiddelde gebruiker van de lijnbussen in 2107 niet in staat is tot het citeren van een regel, het fluiten van een deuntje of het zich voor het geestesoog halen van een doek van zijn hand.   

Dames en heren, de grote Portugese dichter Fernando Pessoa had zijn eigen rivier, de Taag. T.S Eliot had zijn modderige Mississippi, die hij als een bruine god omschreef. Wij, Machariuslui, hebben de eer in een stad te wonen waar twee rivieren samenvloeien. Over die rivieren heeft een ander groot dichter, een zoon van Gent, vele wonderbaarlijke regels geschreven. Men stelle zich Gent zonder Karel van de Woestijne voor als Lissabon zonder Pessoa – wat zeg ik, men hoeft zich dit helemaal niet voor te stellen. In het Gent van 2007 is Karel van de Woestijne namelijk geheel afwezig.

Ik vind het persoonlijk behalve een eer ook een blamage in een stad te wonen waar niet de grootste dichter, maar wel de beroemdste krankzinnigendokter ons meer dan levensgroot aan onze middelmatigheid staat te herinneren (alsmede aan nóg barbaarsere tijden dan de onze). Vandaar dat ik van dit plechtig en feestelijk moment gebruik wil maken - niet alleen om u een zinvol 2007 te wensen, maar ook om u op te roepen iets te doen aan die mijns bedunkens scheve situatie.

De tijd is er immers meer dan rijp voor. Nu dat samenvloeien van die twee machtige rivieren zich niet langer onder een onbarmhartige deken van asfalt en parkeerplaatsen voltrekt, dient er misschien overwogen te worden Karel van de Woestijne te gedenken met een buste, te plaatsen ergens aan de kade van de rivieren die hij zo meesterlijk bezong. Het zou deze buurt nog mooier en artistieker maken dan ze reeds is. 

Wat de poëzie in Gent betreft zou alleen al dat gebaar van 2007 een geslaagd en uniek jaar maken, iets wat ik niet alleen mezelf en de vrienden van de poëzie toewens, maar ook degenen onder u die, net als ik, niet speciaal veel liefde koesteren voor verzen op gevels. In  gevels kun je om te beginnen niet bladeren, en bovendien zijn de Gentse gevels niet bepaald bespaard gebleven van mindere dichtgoden. Daarom deze bede tot de stad Gent: eer Karel van de Woestijne behalve met een buste of standbeeld ook met minstens één gedicht van zijn hand, bij voorkeur aan de Voorhoutkaai. En waarom niet het navolgende vers, waarmee ik dit nieuwjaarstoespraakje zou willen besluiten:

Ik ben niet minder dan wie met een sterk gelaat
de ijlt’ en de guurt’ van nacht en ochtend tegengaat.
Ik ben niet méér dan wie op holt van schuine schuiten
zichzelven vaart te buiten.

O, dreigement van een ontstellend-stuursch gebaar:
‘k vergooi mezelf, mijn God, en ‘k weet: ’t en is niet waar.
Ik ben de domme en luide zee, die slaat de dijken
En nadert, om te wijken.

© Koenraad Goudeseune, januari 2007

Frauke

I

Ik hou van wijn en wiet maar niet van zijn.
Naast hebben, nog zo iets, maar minder toch,
want hebben doe ik vrijwel niets.
En wat ik had, doet pijn. Een long en liefst

twee asbakken, dat heb ik en zo voel ik mij.
Zijn, O houdt toch op met zijn. Ge zijt niet waar ge wezen moet.
En toch, dat geen oude dame aan de plage
mij zal kussen ooit, als de lippen die ik proef niet die van Frauke zijn.

Dat hoop ik en dat zal wel niet, ik weet het,
ik ben zo sentimenteel als een oud glas wijn.

Hem, Sheriff, moet de toegang tot het strand verboden worden
want dat mijn blik nooit meer de zee
mag zien als ik haar niet zeggen kan waar ik naar kijk.

II

Zat ik daar dus met mijn werkschoenen aan alleen maar
    te drinken
en aan haar te denken, zij die met werkschoenen aan uit werken was en niet dronk.
Ik droeg de bakken MANU GF AS met haar armen in mijn verzen
en alle postnummers hield ik net als zij haast automatisch uit elkaar.
Waar zij geboren was en ik, en die twintig  jaar daartussen
en de vier cijfers van het postnummer waar haar kinderen
ooit geboren zouden worden en de mijne nooit begraven.

Mijn hart, O Frauke, deed al afscheidnemend zoveel pijn,
het was alsof iemand zei dat ik het niet mocht doen,
maar ik geloof niet dat er iemand was.

III

Goed, zeg ik tegen mijn hart, stop maar, ik heb teveel gevraagd,
pomp niet langer al die liefde voor mij op.
Je bent tenslotte ook maar een spier, een op de tafel van mijn ziel dreunende vuist
en liefde dient tot niets als haar die liefde niet bereikt.

Wie o wie is Frauke dan, vraagt mijn hart mij erg loyaal.
Ik ken mijn hart, al veertig jaar, en die vraag vroeg hij nooit eerder.
Ook ik moet hem het antwoord schuldig blijven. Een mysterie zeker?

Je bent verliefd, zegt mijn hart me, en er komt een dag
dat je dat niet meer zult zijn.
Gelijk heb je, hart van mij, dat zeg ik.
Loyaal blijven tegenover mijn goede vriend, dat wil ik ook.
Hij en hij alleen sleurt mij door al die nachten zonder haar en tot aan ons beider dood.

Stop maar, zeg ik, ik ga met je mee naar de niet meer te beluisteren stilte.
Maar doe mij svp nog één plezier, zeg haar dat ik in vrede ga.
Ofschoon haar lippen nimmer de mijne proefden,
zeg haar dat jij, hart van mij, haar en haar alleen beminde.

Dan ga ik niet, zegt mijn hart, en dan blijf ook jij maar liever hier.
Blijven kloppen tot aan jouw laatste snik  om haar desnoods
die je nimmer lief mocht hebben, dat is mijn taak.

O, dwaas hart van mij.

© Koenraad Goudeseune, 2006

Poëtica

Ik had een uurtje piano zitten spelen in een café. Niets speciaals. Een paar trage bluesnummers en een bossa nova. Ik heb nooit heus piano leren spelen, maar gaande de jaren heb ik door zelfstudie toch een klein repertoire in de vingers gekregen en als ik toevallig in een café ben waar er een buffetpiano staat en ik heb een paar biertjes op, dan wil het wel eens gebeuren dat ik de barman vraag of ik enkele liedjes mag spelen.

‘Kun jij wel piano spelen,’ vraagt die gozer dan.
‘Beter dat jij.’

Je moet in het leven wat lef hebben, dat heb ik onderhand geleerd en niemand is ooit doodgegaan van het beluisteren van een beroerd pianist.

En die avond, al zeg ik het zelf, speelde ik redelijk goed. Ik kreeg een bescheiden applausje en toen ik weer naar de bar liep, hoopte ik dat ik van de barman een gratis drankje zou krijgen. Daar was het me eigenlijk om te doen geweest. Ik zat krap bij kas en was immer dorstig.

‘Doe mij maar een whisky,’ zei ik toen hij vroeg wat ik wilde drinken.
‘Komt er aan,’ zei hij.
‘Doe maar een dubbele,’ zei ik.
‘Niet overdrijven hé vriend.’

Het was een regenachtige zaterdagavond en het café liep langzaam vol. Ik rookte een paar sigaretten en genoot van mijn dubbele whisky. Ongevraagd kreeg ik nog een whisky van de barman, maar als wederdienst moest ik weer achter het klavier en zijn publiek entertainen.
‘Speel iets vrolijks, wil je?’ 

Het is geloof ik Schubert die ooit zei dat er geen vrolijke muziek bestaat. Altijd verliefd die Schubert en altijd op vrouwen die hij niet kon  krijgen. Ik speelde het adagio uit zijn postume sonate en toen ik daarmee klaar was keek de barman me ontredderd aan, woest zelfs. Maar ook met die in en in treurige muziek oogstte ik succes bij zijn klandizie en daarna bracht ik een fantasie die Mozart had gecomponeerd toen hij zestien jaar was of zo en tenslotte speelde ik boogie-woogie. De barman bracht mij nog een whisky (aangeboden door een klant) en ik besloot met een meeslepende tango van Milonte. Pas toen ik weer naar de bar liep, realiseerde ik me dat ik dronken aan het worden was en dat ik niet ook nog een derde luik aan mijn caféoptreden zou kunnen breien als ik aan dat tempo bleef drinken. Bovendien had ik zo ongeveer mijn gehele repertoire ten gehore gebracht.

‘Doe mij maar een biertje,’ zei ik toen de barman me met zijn kin vroeg of ik nog iets van de zaak wou drinken.

Ik ben pas heel laat met pianospelen begonnen. Ik was al meer dan dertig jaar. Ik voorvoelde dat het met mijn schrijven niets zou worden en ik wou iets in de plaats. Muziek dus. Ik dacht aanvankelijk dat ik ooit jazz zou spelen, maar zoveel talent heb ik helaas niet. En mijn toenmalige vriendin werd horendol van mijn getingeltangel.

‘Het lukt je nooit,’ zei ze af en toe.
‘Geef me een paar jaar,’ zei ik. ‘Als ik de basistechniek onder de knie heb dan ga je nog staan kijken.’
Ze liet me uiteindelijk staan voor een andere gozer, een hardwerkende Nederlander die geen piano speelde en die ook niet van zichzelf dacht dat ie een schrijver was. Ik leefde een jaar op een kamer.

Ik was werkeloos en had zeeën van tijd die ik vulde met het schrijven van mislukte liefdesgedichten en urenlang oefenen aan het klavier. Na dat jaar was mijn verdriet over het spaak lopen van mijn relatie nog altijd schrijnend, maar ik kon het tenminste in trage bluesnummers verklanken.

Daar zat ik aan te denken toen er een vrouw naast me op een barkruk kwam zitten en me vroeg of ik nog iets wou drinken.

‘Doe mij maar een biertje,’ zei ik.
‘Wil je niets sterker?’
‘Goed, een whisky dan, ik hoef toch niet meer te spelen.’
‘Dat wou ik je net vragen,’ zei de jonge vrouw. ‘Kom je niet mee naar een feestje?’
‘Bedoel je vanavond?’
‘Ja’
‘En ik moet op dat feestje piano spelen?’
‘Als je daar zin in hebt.’

Ik had wel zin in die vrouw. Ze had grote borsten en prachtige benen. D’r haar was kortgeknipt en ze had de ogen van een politica. Ik weet niet waarom ik dat dacht, dat van die ogen, maar dat dacht ik dus.

‘Mireille,’ zei ze en gaf me een hand.
‘Raf,’ zei ik.

We dronken samen whisky en zeiden niet veel tegen elkaar. Ik was best wel wanhopig op zoek naar een vrouw, maar ik had geleerd van die wanhoop geen millimeter te tonen. Dus zat ik daar naast die meid te roken en te drinken en verder niks.

‘Dat feestje,’ zei ik, ‘weet je wel zeker dat ze daar op een amateur-pianist zitten te wachten?’
‘Ik vind je heel goed spelen.’
‘Dank je Mireille,’ zei ik en ik legde mijn hand op haar bil. Ze legde haar hand op mijn hand en keek me glimlachend aan. Dat zit wel snor, dacht ik.  Ik ledigde mijn glas en liet me van mijn kruk glijden.
‘Zullen we dan maar?’
‘Wil je niet eerst nog wat drinken?’ vroeg Mireille. ‘Er is geen haast bij.’
‘Goed,’ zei ik. ‘Een biertje dan.’

We dronken nog elk een biertje. Weer zonder veel te zeggen tegen elkaar. Ik hield mijn handen verder thuis.
   Haar auto stond op de parking van het café. Buiten was de regen overgegaan in motregen. Mijn gezicht gloeide, alsof ik koorts had. Bij haar auto omhelsde ik haar. Ik voelde haar borsten tegen mijn borst drukken. Het was alsof dat jaren geleden was en dat was het ook, want mijn laatste vriendin had eerder iele borstjes die ik nimmer tegen mijn borst had voelen drukken, hoe vaak ik haar ook had omhelsd.

‘Je brengt me straks toch thuis?’ zei ik. ‘Op dat feestje ken ik vast geen kat.’
‘Je kan bij mij overnachten, als je dat wil.’
   Ik had mij nooit moeten inlaten met literatuur, dacht ik. Ik had meteen piano moeten leren spelen, of gitaar. Dan had ik nu meiden zat. Muzikanten zijn lukzakken, schrijvers en vooral dichters zijn losers.

In de wagen zette Mireille de radio aan. Een jazzprogramma. Ik kende toevallig het stuk dat werd gespeeld. Song for my father van Horace Silver. Ik kon dat stuk zelf spelen, in een gesimplificeerde uitvoering weliswaar. Ik nam me voor op dat feestje met dat stuk te openen. Ze zal het herkennen, dacht ik. En als ze het niet herkent dan, dan… Ik wist niet wat ik dan zou doen of besluiten, maar om de één of andere reden zou het me teleurstellen als ze zich niet zou herinneren dat wij, zij en ik, dat liedje, Song for my father van Horace Silver, eerder in de wagen hadden gehoord.

Dat was ook in literatuur zo’n beetje mijn dada. Geen horlogemakerproza maar teksten die met de beleefde realiteit als het ware samenvallen en die in één ruk worden geschreven, als betrof het een improvisatie. Zo wou ik schrijven. Dat was mij natuurlijk nooit gelukt, laat staan dat ik er ooit een uitgever warm voor had kunnen maken, maar het verlangen om ooit een dergelijk verhaal te schrijven had mij nooit verlaten en ook nu weer leek het me, ondanks eerder falen, toch mogelijk, makkelijk zelfs.

‘Ken je dit stuk?’ vroeg ik.
‘Nee,’ zei ze. ‘Jij?’
‘Yep,’ zei ik. ‘Horace Silver.’
‘Zegt me niks.’
‘Maar als je het nog eens hoort, denk je dat je het dan zal herkennen?’
‘Weet niet. Is dat belangrijk?’
‘Nee hoor,’ zei ik. ‘Ik vroeg het me alleen maar af.’

Kijk, een heus schrijver zou hier verder schrijven over hoe dat feestje  was, over hoe de nacht was met die meid met de ogen van een politica. Maar zo’n schrijver ben ik niet. Wat ik wou vertellen, heb ik verteld.

© Koenraad Goudeseune, 2006

Koenraad Goudeseune

Dagboek

'Hij komt als eens te vroeg,' zei mijn vriendin
tegen de gasten, intimi.
Ze had het over mijn bedprestaties
van een jaar geleden.
We dronken wijn uit een streek
van viriele plukkers, persers.
Eerst witte bij de vis. Daarna rode.

'Blij dat hij nog komt, die vriend van je,
weliswaar te vroeg, als een kerselaar
in putje winter,' zei ik. 'Maar toch.'

' Wie niet?' zei iemand na een lange stilte.
' Wie nog?' vroeg ik ' Rode of witte?'

Vrouwen, anders niet verlegen,
hielden als heel erg kleine portemonneetjes
hun monden.

Gelukkig gebeurde er die avond nog een wonder.

© Koenraad Goudeseune, 11 september 2005

Koenraad Goudeseune

Voorbeeld

Neem nu Hirohito.
Dat hij niet onaardig piano kon spelen
op zijn Yamaha?
Niemand die het werkelijk interesseert.
Hij sprak, voor miljoenen mensen
over de radio als het te laat was.
En muziek was het niet.

Spiritualiteit

Want men moet nadenken en gevoelig zijn.
Als men de straat oversteekt
niet altijd denken dat men het haalt.

© Koenraad Goudeseune, 10 september 2005

Koenraad Goudeseune

Amsterdam, Oude Kerk

Prestant
Quintadeen
Regaal
Gemshoorn
Nasard
Sifflet
Tremulant
Roerquint
Dulciaan
Baarpijp
Vogelkens

Bijschrift Goudeseune: 'Ik hou wel van dat soort ready-mades, maar in onderhavig geval is het misschien alleen maar omdat ik af en toe het kerkorgel beroer en er van droom zulks in Amsterdam te doen.'

© Koenraad Goudeseune, 9 september 2005

Koenraad Goudeseune

Brief uit Spanje

Van het midden van de zomer en van planten die zich met weinig water in de gangen voeden, heb ik geen last. Vreemdelingen aan de balie spreken vloeiend Vlaams en de lobby is fanatiek in de was gezet. In de nabijgelegen stad is alleen het water veilig en schaars. Men heeft het over bosbranden en over de minst gevaarlijke stierenlopen en 's avonds keert er steevast een flamengobandje huiswaarts zonder fooi. Mijn kamer geeft uit op een steegje en dat steegje op een parking voor touringcars. Gisteren vond ik er het wegstervend deuntje van een ijskreemkar in mijn eentje uit. Iemand vroeg me erg beleefd of ik hier voor de nieuwe gevangenis ben. Al het hotelpapier in één klap aan het huilen, kun je rekenen.

© Koenraad Goudeseune, 5 september 2005

Hoofdplaat

We reden in Zeeland over de kustweg, trager
dan toegestaan, want achter een lijkwagen
met één pinker, kilometers lang, aan en uit.
Mijn vriendin, haar tante aan het stuur,
ik op de achterbank met een kater.
Tot vanmorgen met jou zitten praten.

In een gedicht dat ik nog moest schrijven,
zou ik het daarover hebben.
Over hoe niemand iets zei,
als waren we familie en op weg
naar een laatste rustplaats.
Maar eerst nog naar zee dus.
Altijd meegenomen in een gedicht voor jou.

Neem nu die meeuw die boven mij kwam hangen.
Ik had het gevoel dat meeuwen mij herkenden
van toen we nog maar net uit Gent waren.
Maar die meeuw hing daar zoals meeuwen meestal zijn.

© Koenraad Goudeseune, 6 september 2005

De Engelse taal heet een erg moeilijke taal te zijn en ik beheers die alleen maar een beetje van (veel te veel) televisiekijken. Geen studies gedaan, ik. Niettemin heb ik eens geprobeerd een gedicht van mijn hand naar het Engels te vertalen. Je weet immers nooit of Faber and Faber er interesse voor betoond. Hierbij het resultaat. Wie met een rode stift in de weer wil gaan, graag.

Circus

Ik liep tegen de morgen aan
door een cirkus dat gesloten was.
De leeuwen brulden al
maar moesten nog ontwaken
Van de clowns geen spoor.
Alleen een dwerg aan een pianootje,
al heel druk in de weer.

Circus

I got close to a morning
trough a shut-down circus.
The lions were roaring,
yet still unawoken.
No trace of all clowns.
Except a dwarf
on a small piano,
hectickly aware.

© Koenraad Goudeseune, 7 september 2005

Senryu

Ik vulde het bad met water
waarin nog nooit iemand
heeft gesparteld.

Het kind was in de war.

Kleinkunst

Mijn ding niet.
Tekstjes. Deuntjes.
En na afloop komt de zanger
altijd naar je toe.
Vervelend doen over poëzie.

Ambacht

Iedere dag gedicht
tot aan mijn veertigste.
Daarna ook 's nachts.

Niet kunnen slapen, hé.

Amerikaanse schrijvers 1

One should read a poem
before gambling.

One should drink
before reading a poem.

One should get drunk nor rich.

'A poem should not do so,'
one should know.

Amerikaanse schrijvers 2

About the most important thing
in my live, I can be brief,
it is my wife.

Een nieuwe televisie

Nog platter.

Het kastje.
Je verwacht:
dat kastje gaat staan pronken,
of zich bij porno hevig schamen.

© Koenraad Goudeseune, 8 september 2005