Decemberlectuur: Ton den Boon

Ik ben uitgever, dus ik lees niet. Vooral niet met Kerst. Dan slachten wij het konijn van de kinderen en als daar niet genoeg vlees aan zit, ook nog een paar kippen uit het hok. Floortje zit de laatste tijd goed in haar vlees, maar legt nauwelijks eieren meer. Ik heb het hakblok al voor het kippenhok klaar gezet. Óf eieren leggen óf stoppen met tokken, zo gaat dat bij ons op het platteland.

Over hakblokken gesproken. Er is onlangs in Amerika een dichtbundel verschenen met een bijzondere titel: How to Kill Your Pet Without Getting Bad Feelings. Vooral die hoofdletters - Ik houd van een titel die als een man op mij toekomt, met schitterende ogen, met luide stem. Ik heb het boek dan ook meteen besteld bij Amazon of Bol - ik bestel al mijn boeken online, de reguliere boekhandel heeft voor mij afgedaan; daar is geen fatsoenlijk assortiment poëzie meer te vinden, laat staan liefde voor de dichtbundel.

Maar ach, daar kunnen ze ook niets aan doen, die boekhandels. Kunnen zij het helpen dat het volk liever Kluun dan de nieuwe Kneepkens koopt? En als zelfs de dichters liever dertig euro uitgeven aan borreltjes en bollekes dan een tientje aan een goede dichtbundel, wat zou je de boekhandel dan verwijten? Ik hoop dat ik How to Kill Your Pet Without Getting Bad Feelings voor Kerst in huis heb. Om weg te geven natuurlijk, want zelf lees ik niks met Kerst. Behalve de Bijbel dan. In de Statenvertaling natuurlijk. Dat is wat mij betreft ook poëzie, maar dan van de hogere soort:

En het geschiedde in diezelfde dagen, dat
er een gebod uitging van den keizer Augustus,
dat de gehele wereld beschreven zou worden.

Deze eerste beschrijving geschiedde,
als Cyrénius over Syrië stadhouder was.

En zij gingen allen
om beschreven te worden,
een iegelijk naar zijn eigen stad.

En Jozef ging ook op
van Galiléa,
uit de stad Názareth,
naar Judéa,
tot de stad Davids, die
Bethlehem genaamd wordt,
(omdat hij uit het huis en geslacht van David was)

Om beschreven te worden
met Maria,
zijn ondertrouwde vrouw,
welke bevrucht was.

En het geschiedde,
als zij daar waren,
dat de dagen vervuld werden,
dat zij baren zoude.

En zij baarde
haar eerstgeboren Zoon,
en wond Hem in doeken,
en legde Hem neder in de kribbe,

omdat voor henlieden geen plaats was in de herberg.

Wereldliteratuur! Daar gaat het sodemakreel om met Kerst. Niet dat je nog wat van de Kerstgedachte terugziet in de boekhandel. Afgezien van Kerstmis met Nijntje of zo. We moesten afgelopen zondag naar de beurs voor kleine uitgevers om nog een fatsoenlijk boek met degelijke kerstliederen op de kop te kunnen tikken: 'Nu sijt wellecome, Jesu lieven heer, Gij komt van alzo hooge, van also veer'. Je kunt wel zien dat Nederland en God de Zoon anno 2006 geen dikke vrienden meer zijn. Nog even, en Zijn geboorte wordt alleen nog maar herdacht in een stalletje op de Veluwe, waarboven dan de laatsten der engelkens door het luchtruim zweven...

Wat ik ga lezen met Kerst? Godmiljaar, wat een vraag! Ik ben poëzie-uitgever, dus ik lees niet. Niet met Kerst althans. Met Kerst ga ik de boeken tellen. Voorraadlijsten maken. Winst- en verliesrekeningen opmaken. Hoe heeft deze dichtbundel het gedaan? Och, toch nog 143 exemplaren voor deze veelbesproken dichtbundel die al die lovende recensies heeft vergaard. En gene bundel dan, 114 betaalde exemplaren! Bijna net zoveel als er present- en recensie-exemplaren de deur uitgegaan zijn.

Het kan niet op! En 's avonds drinken mevrouw en ik op het literaire klimaat in Nederland en Vlaanderen. Wij drinken dan op deze ooit van de heidenen afgestreden moerasdelta waar de volgelingen van het Kindeke Jezus meer dan duizend jaar geleden het Woord brachten. Het Woord waarmee 'mijn' dichter Han van der Vegt in Exorbitans zijn wereld in woorden heeft geschapen, het Woord waarmee 'mijn' dichter, nee mijn bijna uitverkochte tovenaarsleerling Kees Engelhart in Wereldsuccessen de lezer begoochelt, het Woord waarmee 'mijn' dichter Chrétien Breukers in Korte geschiedenis van het voorafgaande de geschiedenis heeft herschreven, 'mijn' dichter ... -- zo kan ik nog 15 of 20 namen doorgaan.

Maar nee, met Kerst lees ik niet. Dan denk ik na. Over hoe het woord weer vlees kan worden. Maar maakt u zich niet ongerust. Op derde Kerstdag ga ik weer lezen. Even geen poëzie, maar degelijk proza. Het boek dat ik elk jaar rond deze tijd lees: Misdaad en straf, ook wel bekend als Schuld en boete. Het einde van het jaar is per slot van rekening de periode om de balans op te maken. Bovendien moet je ten minste één keer per jaar in je ziel roeren, anders slib je dicht. En elk jaar denk ik als het uit is: wat zou ik graag ook dat boek op de markt brengen! Net als al die andere mooie, belangrijke, noodzakelijke boeken. Want een vos verliest zijn streken niet.

Ton den Boon is poëzie-uitgever (van de Contrabas-reeks bij BnM uitgevers bv te Nijmegen en van de Huismus-reeks bij De Weideblik te Varik).