Gedichten en tekeningen
Van Anneke Claus verschijnt binnenkort de bundel BONZAI! – ‘vergezeld van tekeningen van eigen hand’, lees ik op de site van uitgeverij Passage. Ik heb één bundel in mijn boekenkast staan, waarin de dichter ook tekeningen van eigen hand heeft opgenomen: de bundel dans is een eland, van Y. Né (De Bezige Bij, 1999).
Destijds, in mijn blauwe maandagen als recensent (slecht voor je contacten, goed voor je boekenkast), heb ik daar enkele onaardige dingen over geschreven in het AD, al waren mijn woorden over de tekeningen goedmoedig. Nu ik de bundel weer doorneem, denk ik dat ik daar bij blijf. De gedichten staan nog steeds zo bomvol suggestieve beeldspraak, dat ze er bijna in verdrinken (Y. heeft overigens wel een fantastische verantwoording geschreven achterin de bundel: ‘In 1996 verscheen in Maatstaf de rijmloze versie van Dblstn en Ontwerp een netvleugelige voor elk moment’). Maar de tekeningen dus, die blijven fraai, en tegelijkertijd ook suggestief – maar daar werkt het wel voor mij.
Toch blijf ik het gevaarlijk vinden: dichters die hun eigen gedichten illustreren, dan wel eigen tekeningen toevoegen. Het riekt mij te veel naar amateur-uitgaven van lieve vrouwen vol talenten (sorry, maar ik kan me niet herinneren ooit een mannelijke dichter met eigen tekeningen in de bundel te zijn tegengekomen) die alles willen laten zien, en gedichten vol wuivend riet en verdwijnende voetstappen in de branding. Zoek maar eens tussen de 2e-handsjes bij De Slegte: eigen tekeningen = amateur-dichteres (en wuivend riet)(vaak gezet uit schreefloze letters of gelardeerd met Jugendstil-achtige ornamenten).
Bij gedichten met eigen tekeningen heb ik het idee dat het idee ervoor ontstaat uit een tikkeltje onnadenkend etaleren van eigen kunnen – ‘ik kan ook tekenen, dus komen er tekeningen bij.’ Bij gedichten met andermans tekeningen lijkt me er bewuster over nagedacht – ‘er zijn tekeningen nodig, ik kan het niet zelf, dus ik vraag iemand die dat wel kan, maar dan moet ik met een goed doordacht verhaal komen.’
Ruben van Gogh
Wat vind je van de tekeningen van Lucebert?
Geplaatst door: Arnoud | 14-9-05 at 7:15
en wel eens van Henri Michaux gehoord
Geplaatst door: Nanne Nauta | 14-9-05 at 7:31
En Simon Vinkenoog, http://www.simonvinkenoog.nl/ ?
Geplaatst door: Bart FM Droog | 14-9-05 at 9:04
Soms kom je een column tegen waarvan je denkt, dit kan niet slechter.
Geplaatst door: Peter de Groot | 14-9-05 at 10:22
Een dichter die zijn eigen werk voordraagt is gevaarlijk, want er bestaan acteurs?
Geplaatst door: Peter de Groot | 14-9-05 at 10:39
Kees Stip en Leo Vroman illustreerden soms hun bundels.
Geplaatst door: Patty Scholten | 14-9-05 at 10:46
Hugo Claus niet vergeten!
x
Geplaatst door: X Roelens | 14-9-05 at 12:46
Alleen illusteren illustreren.
Geplaatst door: Guido van der Wolk | 14-9-05 at 13:22
@Guido Daar teken ik voor.
Geplaatst door: Peter de Groot | 14-9-05 at 13:40
Ik heb getracht mijn schilderijen in de bundel te krijgen edoch lastig formaat voor een bundel
100 X 140 cm.
Geplaatst door: Peter M. | 14-9-05 at 14:03
en doet/deed ene Nicole Montagne wellicht ook dergelijke dingen?
Geplaatst door: Nanne Nauta | 14-9-05 at 15:11
Die schrijft geen gedichten. Maar maakt wel mooie tekeningen en woont niet in het Gooi, goddank.
Geplaatst door: Chrétien Breukers | 14-9-05 at 15:22
Wie Gooit rrr dan?
Geplaatst door: Guido van der Wolk | 14-9-05 at 15:59
Lucebert, beeldend kunstenaar, Henri Michaux, beeldend kunstenaar, Hugo Claus, beeldend kunstenaar, Katja Stip, beeldend kunstenaar.
Ruben heeft een punt qua associatie, maar weet hij al of Anneke ook een beeldend kunstenaar is, of juist niet?
Geplaatst door: Tom Zinger | 14-9-05 at 16:12
Ik vermoedde wel dat er veel (mannelijke) dichters zouden zijn die eigen tekenwerk op hebben genomen in hun bundels, kende ze alleen niet. Dank voor al deze namen. Wellicht dat ik er eens een aantal ga bekijken om het waarom van deze tekeningen in hun bundels. Nu heb ik het me alleen van te voren afgevraagd en er een zeker bevreemding mijnerzijds op losgelaten.
Ik vermoed (behalve op m'n eigen idee nergens anders op gebaseerd) dat er toch een verschil zal zijn tussen een zelfillustrerende dichter en een dichter die een beeldend kunstenaar vraagt voor illustraties. Waarbij ik een steviger achtergrond-idee van de laatste verwacht.
@Peter: ik zou graag weten waar je die column bent tegengekomen (;-)
Geplaatst door: Ruben van Gogh | 14-9-05 at 19:25
Nou Ruben, dat was wel een beetje dom. En bovendien ga je nu toch echt niet beweren nooit van Hugo Claus, Lucebert, Kees Stip, Simon Vinkenoog en Leo Vroman gehoord te hebben?
Geplaatst door: Liesbeth van Dalsum | 14-9-05 at 19:34
Ach, je probeert eens wat uit. Heb net alles weer zorgvuldig doorgelezen, en ben in mijn taalgebruik eerlijk geweest (in mijn onwetendheid ook). Mijn slotstelling/conclusie houd ik bij deze overeind. Ik denk dat het etaleren van eigen kunnen prefeleert boven de functie – niks op tegen als het fraai etaleren betreft.
Geplaatst door: Ruben van Gogh | 14-9-05 at 19:42
Wel, wat vind je bijvoorbeeld van deze tekening, die ik bij mijn bekende 'Kwadraten en wortels'-gedicht gemaakt heb?
http://www.vrijeschoolede.nl/krant/lijnen.jpg
Geplaatst door: Liesbeth van Dalsum | 14-9-05 at 20:01
Voor alle duidelijkheid: de niet door mij tegengekomen mannelijke dichters met eigen tekeningen - zoals tussen haakjes in het stuk - refereren naar mijn rieken van 'amateur-uitgaven van lieve vrouwen met veel talenten'. Daar heb ik het dus over amateur-uitgaven.
Maar goed, ik zal me er niet te makkelijk van afmaken en beloof plechtig binnenkort ten behoeve van deze rubriek een kwantitatief onderzoek te doen naar 2e handsjes in de Slegte, met tekeningen van de betreffende auteur. Mocht ik de nieuwste bundel van Claus dan tegenkomen (en in Utrecht woont een snel inleverende criticus, gezien wat ik er zoal tegenkom) schaf ik die meteen aan en zal dan pogen iets zinnigs over haar tekeningen te zeggen met in het achterhoofd: kijken naar poëzie.
Geplaatst door: Ruben van Gogh | 14-9-05 at 22:22
Flauw hoor, dat je als ex-Algemeen Dagblad poëzierecensent niets wil zeggen over mijn prachtige tekening en nog minder over mijn even prachtige gedicht!
Geplaatst door: Liesbeth van Dalsum | 14-9-05 at 23:15
Op mijn plank nóg een bundel waarin een dichter, naast gedichten, eigen beeld (schilderijen) presenteert: 'De Ander' van Rogi Wieg (Arbeiderspers 2004). De bundel begint met een opstel waarin de opzet van het boek uitvoerig toegelicht wordt. De reden waarom er naast poëzie ook beeld moest komen, is niet mis. Ik citeer kort uit de inleiding:
"Rogi Wieg kan zijn hang naar mystiek en religie en zijn zeer heftige gevoelens over leven en dood beter kwijt in beelden dan in woorden. Taal dwingt de dichter of schrijver rationeler en exacter te zijn. Bij het uiten van grote emoties op papier loopt een schrijver het gevaar sentimenteel of pathetisch te worden, terwijl bij het werken met verf of ander materiaal dit risico geen rol lijkt te spelen, vindt Wieg. Dit maakt het schilderen voor hem aantrekkelijk; hij kan zichzelf met verf dingen toestaan die hij in taal overdreven zou vinden."
Voor Wieg is deze bundel "...een veelkantig, op zichzelf staand stuk 'beweeglijke' werkelijkheid vol verschillende interpretaties."
Ik zal je die bundel toesturen Ruben, als je wilt.
Geplaatst door: Paul Janssen | 15-9-05 at 1:39
Met foto's kan ook nog, Ruben:
Waarde,
Van harte welkom op 24 september om 17.00 uur in de boekhandel Van
Kemenade & Hollaers te Breda voor de presentatie van het nieuwe
gedichten-/fotoboek van Y. Né en Wessel Keizer.
Met hartelijke groet,
Yvonne Né
Geplaatst door: Hannie | 15-9-05 at 10:41
Yvonne, kun je misschien iets vertellen over het waarom destijds van de tekeningen, en nu van de foto's in je dichtbundels?
Paul, dank, maar ik zal zelf wel eens op zoek naar deze bundel ...
Liesbeth: het gaat mij niet zozeer om specifieke tekeningen en gedichten, maar om het gegeven van tekeningen in bundels
Geplaatst door: Ruben van Gogh | 15-9-05 at 19:34
Er zijn ook de gevallen waar dichters met hun tekeningen lijken te willen bewijzen dat ze juist niet over enig talent op dat gebied beschikken.
Ivor Cutler een van de grappigste Engelse dichters die ik ken, maakt daar een gewoonte van. Hij versterkt zijn korte komische gedichten met tekeningen in een nogal onbeholpen stijl. Er zit net iets meer lijn in dan in het tekenwerk van Liesbeth van Dalsum.
Een geval van een zeer geslaagde combinatie is William Blake die aan het einde van de achttiende eeuw onder andere de schitterende bundels Heaven and Hell en Songs of Innocence and Experience afleverde. Tekening en gedicht vormen daarin een eenheid.Of er bij de heer Blake sprake was van een onnadenkend etaleren van eigen kunnen weet ik niet. Ik heb hem er nooit persoonlijk over kunnen aanspreken.
Geplaatst door: Harry Zevenbergen | 16-9-05 at 13:45
Speur ik hier enige vorm van jaloezie?
Geplaatst door: Harm | 16-9-05 at 15:40