De Koninklijke Bibliotheek gaat
een selectie van Nederlandse websites bewaren voor toekomstig
onderzoek. In de woorden van de KB: "Websites bevatten vaak waardevolle informatie die niet tevens
analoog verschijnt en die ten gevolge van de grote 'omloopsnelheid' het
risico loopt voorgoed verloren te gaan. Dat websites als 'digitaal
erfgoed' het behouden waard zijn, is internationaal erkend in het
Unesco Charter on the Preservation of the Digital Heritage uit 2003.
Het signaleert dat digitaal erfgoed verloren dreigt te gaan en dat het
bewaren daarvan voor gebruik door de huidige en toekomstige generatie
onderzoekers zeer urgent is."
Voorts is de KB "wettelijk
verantwoordelijk voor het verzamelen, beschrijven en bewaren van in
Nederland verschenen publicaties, al of niet elektronisch. De KB ziet
het als haar taak om ook websites duurzaam te bewaren en raadpleegbaar
te houden voor toekomstige generaties en ze te behoeden voor verlies
door technologische veroudering en andere risico's. Om die reden zal de KB de websites archiveren van Nederlandse overheden, wetenschappelijke- en cultureel erfgoed organisaties."
Een loffelijk streven van de KB. Vinden wij. Bart FM Droog schrijft op zijn weblog anders: "Als de KB de site wil archiveren - prima. Op hard disk, op cd-rom, of
op welke wijze dan ook - hartstikke mooi en goed. Maar om bestaand
'digitaal erfgoed' dan direct online te plaatsen - nee, dat is een stap
te ver. Het is net zo onzinnig om een replica van het Rijksmuseum vol
replica's van de oorspronkelijke collectie naast het Rijksmuseum te
zetten, maar dan in een net iets groter gebouw."
Om met dit tegenvoorstel te komen: "Ik adviseer andere makers van websites die door de KB voor
online-archivering benaderd zijn eerst even goed na te denken over wat
de consequenties van het KB-voorstel zijn. Ik voorzie: teruglopende
bezoekersaantallen en een toename van internetvervuiling. Mijn tegenvoorstel is dat de KB een lijst publiceert van sites die zij
tot het digitaal erfgoed rekent, met rechtstreekse links naar die
sites. Zodra die sites ophouden te bestaan mag de KB ze publiceren."
En deze bedenking te maken: "A propos: er is nog een aspect aan deze kwestie waardoor ik geen 'ja'
kan zeggen tegen deze vorm van archivering. Voor de gedichten op de Rottend Staal-afdeling
heb ik van elke dichter toestemming tot plaatsing, expliciet alleen
voor de desbetreffende pagina. Mocht ik 'ja' tegen de KB willen zeggen,
dan zou ik eerst honderden mensen opnieuw om toestemming moeten vragen,
want er bestaat ook nog zoiets als de Auteurswet 1912."
Volgens ons wordt deze reactie geregeerd door een bijna obsessieve verhouding tot de auteurswet en een merkwaardig inzicht op de mechanismen die op internet werkzaam zijn. De Contrabas, bijvoorbeeld, moet het voornamelijk van de actualiteit hebben - een kopie van de KB zal nooit de nieuwste berichten bevatten; die kopie is derhalve eerder een reclamezuil die meer lezers oplevert: deze wensen immers ook op de hoogte te worden gebracht van het laatste nieuws, en niet alleen van het opgeslagen, 'oude' nieuws.
Copyright lijkt in dit geval een aangelegenheid van de KB, zij willen immers werk van anderen online brengen – en onder het project digitalisering historische kranten staat de volgende, geruststellende alinea: "Bij de digitalisering van kranten uit de 20ste eeuw loopt de KB – door de huidige Auteurswet - tegen een aantal beperkingen aan. Hierover voert zij momenteel overleg met het Nederlands Uitgeversverbond en verschillende organisaties die de belangen van freelancers en andere auteursrechthebbenden behartigen."
Bovendien staat in de ons gezonden e-mail: "Aan gebruikers zal in een disclaimer duidelijk kenbaar worden
gemaakt dat commercieel gebruik van de gearchiveerde websites niet
toegestaan is. Daarnaast zal duidelijk worden vermeld dat het een door
de KB gearchiveerde versie betreft en zal er een verwijzing naar de
originele website worden opgenomen."
Misschien is het, dit alles gehoord hebbend, goed om de KB erop te wijzen dat ze onze berichten mogen overnemen maar met betrekking tot het werk van anderen, indien nodig, zelf te waken over de omgang met het auteursrecht.
Kortom: bewaren maar.
Namens De Contrabas,
Ton van 't Hof en Chrétien Breukers