De katers na Gedichtendag

Bij de terugkeer uit Sneek, vrijdagmiddag laat, trof ik thuis een huizenhoge kater aan. Dat kwam goed uit, want daardoor vergat ik de kater in m'n kop. Het beest vroeg: 'hoe was het?'

Ik antwoordde: 'Kennelijk leuk, anders was ik wel eerder van daar teruggekeerd.'
'Ach so', sprak de kat, 'je werd zeker weer zat?'
'Dat denk ik wel. Net als zovelen elders in het land.'

En dus, vanwege de katers, ga ik nu niet op jacht naar nieuws of recensies van Gedichtendaggebeurtenissen die zich buiten Sneek afspeelden. Links naar dat soort berichten - zoals deze, over John Cooper Clarke, Ellen Deckwitz, Daan Doesborgh en Dennis Gaens in Groningen - kunnen geheel interactief hieronder geplaatst worden. 

Over Gundula Schulze Eldowy en Nico Dijkshoorn

"De vraag van Arie Boomsma in DWWD en die van de journaliste in de Volkskrant, of Nooit ziek geweest misschien uit wraak was geboren, leek mij dan ook wat oppervlakkig gesteld. Een dergelijke vraag gaat iets te snel van een vereffening uit: een zoon heeft een nare vader en, is dan de algemene veronderstelling, rekent met hem af in een boek. Maar wat voor afrekening zou dat wezen? De vader, lijdend aan Alzheimer, krijgt de boodschap niet mee, dus als zoon mis je je belangrijkste doel. Waar zou die afrekening dan verder uit kunnen bestaan? Dat de omgeving weet wat voor een man deze vader nu eigenlijk was? Tja, wat heb jij daaraan, jij moet in de optiek van de wraakactie afrekenen met deze vader, en niet je omgeving." Over Gundula Schulze Eldowy en, inderdaad, Nico Dijkshoorn, op Weblog over Kijken van Nicole Montagne.

Duco Arris Vorster (1880-1953)

Vorig jaar berichtte ik over een dichter/dominee die meende dat hij een medium was dat overleden dichters als Jacob Cats gebruikten om nieuwe 'postume' gedichten te schrijven. Vandaag kwam ik een dichter/dominee tegen, die niets met spiritisme had, maar wiens volgelingen toch geloofden dat hij een medium was. Omdat ze dachten dat hij tijdens het preken doden tot leven wist op te wekken.

De wekelijkse* column van Bart FM Droog

D.A. Vorster, of te wel Duco Arris Vorster. In geen enkele bloemlezing ben ik hem tot dusverre tegen gekomen. Bij het verwerken van gegevens uit Het Nederlandsche Boek 1924, een catalogus die in november 1924 in een oplage van 30.000 exemplaren werd uitgebracht door de Nederlandsche Uitgeversbond te Amsterdam, zag ik z'n debuut staan. En kwam, na enige literatuurarcheologie tot:

D.A. Vorster (Steenwijk, 25-5-1880/Arnhem, 7-12-1953)

Afscheid stadsdichter Antwerpen

Peter Holvoet-Hanssen sloot in Oostende zijn tweejarige Antwerpse stadsdichterschap feestelijk af. Voor Holvoet-Hanssen is de 'Koningin der Badsteden' een maîtresse bij wie hij op adem komt. Hij stelde in Oostende zijn laatste Stadsgedicht 'Aangespoeld in Oostende' voor: een vaarwel aan Antwerpen en een groet aan Oostende. Een gedeelte van dit gedicht werd aangebracht aan een steiger aan de Visserskaai. In première presenteerde Peter die dag ook zijn nieuwe boek Antwerpen/Oostende (uitgeverij Prometheus): een overzicht van twee jaar Stadsdichterschap met foto's van Jo Clauwaert en ontwerpen van Jelle Jespers.

Gedichtendagdingen (2)

Gisteren won Jan Lauwereyns voor zijn bundel Hemelsblauw de VSB-Poëzieprijs, een ooit als "prestigieus" de markt in geholpen prijs die nu alleen nog de genomineerden en hun directe familie uit de slaap houdt (één dag). Knack bericht. Deze zin uit het bericht joeg een milde glimlach over mijn gelaat: "Gedichtendag kan niet meer stuk voor de Vlaamse auteurs, althans wat de poëtische lauweren betreft. Paul Demets, David Troch en nu ook Jan Lauwereyns - Vlaamse expat die als neurowetenschapper in Japan verblijft - vielen immers in de prijzen." Nu de lezers nog.

Ook in Knack, een artikel van Frank Hellemans waarin dichters en Erik Spinoy aan het woord komen over "de toekomst" van "de poëzie" in gedrukte vorm. Ik, jullie hoofdredacteur, krijg even het woord en probeer er het beste van te maken. Paul Claes staat er het meest ontspannen in: "Knacks huisdichter en zelf ook een poëet van formaat, zal het allemaal worst wezen. Hij laat de kermis van deze Gedichtendag stoïcijns aan zich voorbijgaan: 'Om wat tegenwoordig poëzie heet, kun je lachen zoals Democritus of huilen zoals Heraclitus. Mij laat ze vooral koud.'"

Wat mijn een bruggetje verschaft naar mijn hartenkreet van vorig jaar, toen verschenen in nrc*next en het grote broertje, NRC Handelsblad. Mijn voorstel tot een moratorium van vijf jaar heeft het (voorlopig) niet gered: "Maar toch, ik herhaal het: het moet de komende jaren maar eens afgelopen zijn. E. du Perron schreef het immers al: 'De Poëzie blijft, naakt en ongekromd, / een Tijdverdrijf voor enk’le Fijne Luiden.' Zo is het maar net. Ook al bedoelde hij het ironisch."

Abraham Schooleman (1853-1875)

Over het tragische leven en de merkwaardige dood van de schrijver van 'Een liedje van Koppelstok' (In naam van Oranje, doe open de poort!) alsmede over een omslachtige speurtocht

Bij het onderzoeken van de bekende bloemlezing Ik ging naar Bommel om de brug te zien. Nederland in 100 liedjes en gedichten. Bijeengebracht door - daar heb je ze weer! - C.J. Aarts en M.C. van Etten (Bert Bakker, Amsterdam, 1998) kwam ik A.J. Schooleman (?/?) tegen. Schrijver van 'Een liedje van Koppelstok', waarvan de openingsregels bekender zijn dan de titel:

In naam van Oranje, doe open de poort!
De Watergeus ligt aan de wal

Interview Bart FM Droog DvhN

"Bijna Gedichtendag. Vooruitlopend wordt woensdagavond de VSB Poëzieprijs uitgereikt voor de beste dichtbundel van het afgelopen jaar. In geld – 25.000 euro – de grootste poëzieprijs van ons land. Een prestigieuze onderscheiding, maar ook een willekeurige. Ondanks de deskundige jury. Want hoe kan een jury de beste bundel van het jaar bekronen als hij niet weet hoeveel bundels er zijn verschenen?" Joep van Ruiten interviewde Bart FM Droog, redacteur van deze website, over de Poëzie Encyclopedie, voor het Dagblad van het Noorden. De tekst is nu te lezen op Woest en Ledig.

Keerzijde

't Netwerkend dichtbestaan
Wakkert de wellust aan
Troch pakt zijn prijzen
Vol melancholie

Ach deze meester in
Turingbreedsprakigheid
Wordt toch weer wakker
Naast Sylvie Marie

© Eelke van Es

De redactie vraagt uw aandacht...

De redactie van literair tijdschrift De Gids vraagt uw aandacht voor het volgende. Omdat een stagiair het persbericht te vroeg heeft verzonden, zijn er mensen die denken dat de overname van het ooit zo trotse letterkundige blad door De Groene een overname is. Dat is het niet. Het is namelijk een overname, waarbij het blad een nieuw uiterlijk krijgt en een nieuwe verschijningsvorm, maar dat is geen enkele reden om het smalende woord "overname" te gebruiken. Ook zal het blad als bijlage worden verzonden naar abonnees van De Groene, wat zeker niet wil zeggen dat het blad een bijlage wordt van De Groene. Integendeel: het blad wordt een bijlage van De Groene, alleen voor abonnees van De Groene. "Maar de redactie blijft onafhankelijk, Stichting De Gids houdt de zeggenschap over de uitgave, er blijft een apart Gids-abonnement te krijgen, evenals losse exemplaren van De Gids." Einde mededeling. ("Het zou de redactie van De Gids niet misstaan dat misplaatst parmantige toontje in te wisselen voor een wat bescheidener geluid." - stelt De Nieuwe Gids, een weblog dat overigens wel tot de papierenbladgelovigen behoort.)

Bron foto: kimjongillookingatthings.

"De tussenpersoon in de kunst"

Op de website van rekto:verso staat dit artikel van Christophe van Gerrewey, waarin hij een lans breekt voor "de tussenpersoon in de kunst": "Een schrijver heeft een redacteur nodig, een muzikant een producer, een theatermaker een dramaturg, een filmregisseur een editor, en een kunstenaar een curator." Uiteindelijk zal die tussenpersoon moeten terugtreden:

"Wanneer het werk klaar is en de rots en de stolp op hun plaats staan, valt het doek over alles wat voorafging. Het werk dat plaatsgrijpt tussen de arbeid van de cultuurproducent en de appreciatie door het publiek moet uiteindelijk verborgen blijven. Het is een van de verzwegen onderdelen van de esthetische ervaring, en een van de vele geheime gebeurtenissen waarop een artistieke cultuur is gebouwd."

In een noot van de redactie heet het vervolgens: "(...) onderstaande tekst is de authentieke eerste versie van de auteur. De finale versie, na redactionele feedback en eindredactionele ingrepen, lees je hier. Zoek de tien verschillen..." Voer voor filologen.

Zie ook, over redactioneel werk, toegespitst op poëzie, deze verwijzing naar een artikel van Sameer Rahim.

Sire, er zijn geen dichtbundels (meer)

Gisteren schreef Sofie Mulders in De Morgen: "Vorige week maakte boek.be bekend dat het aantal boeken dat vorig jaar verkocht wed in Vlaanderen voor het tweede jaar op rij is gedaald. Maar dat was niet het meest verontrustende nieuws. Uit cijfers die De Morgen kon inkijken, blijkt dat de omzet van poëzie met maar liefst 57 procent is gedaald over een periode van vijf jaar (2007-2011). Dat is dramatisch, waarschuwt Geert Joris van boek.be. 'Er is dringend actie nodig om deze negatieve tendens tegen te gaan. Poëzie is een hoeksteen van de literatuur, net zoals de roman dat is. We moeten het genre absoluut in de markt houden.'"

Op de website van Knack zijn dezelfde onheilsgeluiden te lezen:  "Morgen is het Gedichtendag met meer dan 300 poëzie-evenementen maar met de verkoop van poëziebundels loopt het voor geen meter meer, aldus boek.be. Alarmerende cijfers: een dikke twintig procent minder verkoop van poëzie in print het afgelopen jaar en op vijf jaar tijd ongeveer de helft minder omzet. Het is stilaan vijf voor twaalf voor de schrijvende dichter die nog hoopt dat zijn poëzie ook verkocht én gelezen geraakt."

(Wordt in de loop van de dag aangevuld.)

David Troch wint Turing Nationale Gedichtenwedstrijd

"De Vlaamse dichter, schrijver en regisseur David Troch uit het Belgische dorp Sint-Denijs-Westrem is de winnaar van de derde editie van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd. Juryvoorzitter en de huidige Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr reikte hem dinsdagavond in de Amsterdamse Stadsschouwburg de eerste prijs van 10.000 euro uit voor zijn gedicht 'Wij waren geen jongens'." Meldt De Stentor. Hier het winnende gedicht. Alle info over de prijs: hier.

Over bloemlezingen (1908-2012)

De wekelijkse column van Bart FM Droog

In 2001 voorspelde Gerrit Komrij het eind van de thematische bloemlezingen: 'Al die verzamelbundels met gedichten over vogels, vissen of liefde, of zelfs over zulke onzin als de fiets of de moeder, je hebt er geen poëziekenners of bloemlezers meer voor nodig.' (1)

Links Komrij, kort na zijn visioen, 2002 (c) Bart FM Droog

Komrij wierp deze blik op de toekomst na de constatering dat heel veel thematische bloemlezers wel erg gemakzuchtig te werk gingen én vanwege deze technologische ontwikkeling: 'De thematische bloemlezing is op sterven na dood. Binnenkort zal de cd-rom of de DVD met alle Nederlandse gedichten er zijn. Met bijna alle toch zeker. Je krijgt met gemak de tekst van een paar miljoen gedichten op één schijfje. Wil je hondengedichten lezen? Je klikt een rijtje passende sleutelwoorden aan - hond, teef, woef, kwispelen - en in een mum van tijd heb je ze allemaal geplukt.'

Terug naar 2012. Sedert 2001 zijn er tientallen thematische bloemlezingen verschenen, zoals blijkt uit deze kleine keuze uit vlees- en fauna-anthologieën: Die felle... Gedichten over vossen (2005); Vlees is het mooiste (2007); Woef Tjielp Knor. De mooiste gedichten over dieren (2009); Altijdboe – de mooiste koeiengedichten (2002); Lyrisch over eten. De lekkerste gedichten uit de Nederlandse poëzie (2004); Hondstrouw. De mooiste hondengedichten (2010) en Poeslief. De mooiste poezengedichten (2010)

Gedichtendagdingen (1)

Boek.be meldt: "Paul Demets wint zowel de Herman de Coninckprijs voor de Beste Dichtbundel met De bloedplek als de Publieksprijs voor het Beste Gedicht met Zonnehemel. Y.M. Dangre wint na de proza-Debuutprijs nu ook de Herman de Coninck Debuutprijs met Meisje dat ik nog moet."

Koenraad Goudeseune schreef eerder over Demets bundel op deze website. Het waren roerige tijden. Lies van Gasse schreef nog een als recensie vermomde terechtwijzing. Abe de Vries besprak de bundel van Dangre.

Vanavond "ontvangt de winnaar van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd de hoofdprijs van € 10.000 uit handen van Juryvoorzitter Ramsey Nasr in de Amsterdamse Stadsschouwburg."

Ochtendnieuws: 24.1.2012

Op de website van VPRO Boeken is de Gedichtendagaflevering met Willem Jan Otten en Menno Wigman terug te zien.

Op de website van Knack een beeldreportage over... boekhandels. U weet wel, offline gebouwen waar geprinte boekproducten aan de man / vrouw worden gebracht.

Een andere opmaak en indeling van De Morgen. "De krant De Morgen heeft vanaf vandaag een nieuwe look. De meest opvallende verandering is dat de krant maar uit 2 katernen meer bestaat: een eerste katern met het algemene nieuws en een tweede katern met cultuur- en lifestylenieuws." Lifestylenieuws. Wat een deprimerend woord is dat toch.

Op de website van het AD een waarlijk shockerend bericht over een literaire diefstal: "Het bronzen beeld van Simon Carmiggelt en zijn vrouw Tiny, tegenover het gemeentehuis van Rheden in De Steeg, is afgelopen weekeinde gestolen. De gemeente is geschokt over de diefstal van het levensgrote werk, dat geldt als een icoon voor het Gelderse plaatsje."

Poëzie & redactie

Op de website van The Telegraph een interessant artikel over het redigeren en redactioneel begeleiden van poëziebundels. Veel aspecten van het vak - van het plaatsen van het juiste woord op de juiste plek tot en met het ondervinden van naijver - komen aan bod. Sameer Rahim (Assistent Books Editor, maar deze assistent komt er wel) ploegt zich door de geschiedenis, van Dante en Eliot tot hedendaagse dichters als John Burnside en Ben Okri. Vakliteratuur in deze Goede Week richting Gedichtendag.

Snookergedicht voor Ingmar Heytze

A.H.J. Dautzenberg meldt: "Een snookergedicht schreef ik, naar aanleiding van de klaagzang van Ingmar Heytze in de Volkskrant. Hij is typisch een kind van de jaren zeventig: iedereen moet meedoen, gezellig. Op de snookertafel scoort hij (toeval?) 65 punten (pensioen!)": 

Nico Dijkshoorn en de sprong

Nico Dijkshoorn is een toffe peer die niet moeilijk doet. Maar wel kan schrijven. Soms vindt er in zijn hart een gevecht plaats tussen die toffe peer en de schrijver. In het Volkskrant Magazine van 21 januari 2012 staat een interview met Dijkshoorn, waarin dit gevecht (deels) aan de orde komt. Op de vraag van interviewster Sara Berkeljon "Kan het je iets schelen of je in de literaire wereld serieus wordt genomen?" zegt hij:

"Een half jaar geleden kreeg ik een verzoek van iemand die een gedicht van mij wilde gebruiken voor een poëziekalender. Prima, zei ik. Kreeg ik een maand geleden die kalender, bleek het een kalender van Gerrit Komrij te zijn. (...) Bij mijn gedicht had Komrij een stukje geschreven, een loeiharde afrekening met de poëziewereld. In die kringen wordt er, blijkbaar, met een enomre naijver en achterdocht over mij gesproken." Even verder: "Ik hoor het van Ronald Giphart ook, dat hij mij geregeld moet verdedigen, en van Thomése, van Wilfred de Jong, van Henk Spaan. Ik denk dat het me allemaal te makkelijk af lijkt te gaan."

Wat is literatuur? Het antwoord.

Wat is literatuur? Dat is een vraag die hele volksstammen al tijden in burgeroorlog wist te dompelen, maar die donkere eeuwen zijn binnenkort voorbij. Onder leiding van Karina van Dalen-Oskam gaat de KNAW / Huygens ING op zoek naar antwoorden op de volgende vragen: "Wat maakt dat een boek door een groot publiek goed of juist slecht wordt bevonden? Waarom noemen mensen sommige boeken 'literair' en andere boeken niet?"

Dit onderzoek zal volgens het persbericht ongeveer zo in elkaar zitten: "In verschillende enquêtes kunnen lezers aangeven hoe goed en hoe literair zij een aantal hedendaagse romans vinden. Op basis van de scores worden dan die romans onderzocht waarover de meeste lezers het eens zijn dat ze literair/goed, literair/slecht, niet-literair/goed en niet-literair/slecht zijn. Met geavanceerde software wordt vervolgens gekeken welke formele eigenschappen die vier typen romans hebben: hoe gevarieerd is de woordenschat, wat is het aandeel van verschillende woordsoorten zoals bijvoeglijke naamwoorden of bijwoorden, hoe lang zijn de zinnen gemiddeld, maar ook: hoe ingewikkeld is de syntactische structuur van de zinnen, en hoe complex is de verhaallijn."

Het eerste gedicht (47): Herlinda Vekemans

Vandaag het eerste gedicht uit de derde bundel van Herlinda Vekemans, Schrikdraad geheten. Het gedicht heet 'Ariadnes klaagzang'. Dat verbaast niet, na bestudering van de flaptekst, die onder meer zegt dat de hele bundel "losjes is gebaseerd op de mythe van Ariadne en het labyrint waarin haar geliefde zich laat opsluiten om een moordzuchtig monster, de minotaurus, half mens, half stier te doden. (...) De bundel begint met een klaagzang van Ariadne nadat ze achtergelaten werd, en duikt dan in een flashback opnieuw het labyrint in."

Het gedicht werd eerder gepubliceerd als 'Gedicht van de week' in 2007, doorschoten met links naar allerlei websites - een toevoeging die in de papieren versie uiteraard moet ontbreken; maar het interessant om nog eens terug te bladeren en hier en daar inderdaad eens door te klikken. Vekemans gaf in 2007 een eigen richting aan het gedicht, dat door de links ineens leek te "gaan" over het geweld tegen vrouwen, maar daar kan ik nu, binnen deze reeks, niet a priori in meegaan. Ik ga proberen te lezen wat er volgens mij staat: