Brieven Burroughs komen uit

Op de website van The Paris Review zijn een paar brieven te lezen van William Burroughs. Op 7 februari zijn die te vinden in Rub Out the Words: The Letters of William S. Burroughs 1959-1974. De voorproefjes maken in elk geval nieuwsgierig naar wat hij allemaal aan wie te melden heeft. Aan zijn zoon schrijft hij bijvoorbeeld in een merkwaardige mengeling van poëticaal proza en vaderlijke genegenheid:

"A game I play is to type out phrases from Rimbaud or any poet I fancy. Then I cut into sections. Rearrange putting section four with section one and section two with section three and select a new arrangement.Try it some time with Rimbaud or any writing. Enclose picture of my self taken in Paris by Charles Henri Ford a writer of novels and films."

Het eerste gedicht (48): Anton Ent

Anton Ent publiceerde zo'n twintig dichtbundels, onder zijn dichtersnaam (hij heet in het echt Henk van der Ent) en onder een ander pseudoniem: Marieke Jonkman. Hij bereikte nooit de top van de Parnassus, maar dat is geen diskwalificatie. Zijn werk lijkt (op dat van Marieke Jonkman na) niet geschikt voor een "breed publiek"; het is een in een verzorgde, niet spectaculaire maar wel (met de excuses voor het recensentencliché) doordringende stijl opgetrokken oeuvre, dat Ent nu al jaren uitbouwt.

Toch zou ik bundels als De hoed van Kierkegaard en Feestgangers best verplicht op de literatuurlijst van een middelbare school willen zetten, hoewel ik daar niet over ga, over die literatuurlijst. Gelukkig maar. Hoe het ook zij. Het eerste gedicht uit zijn nieuwe bundel, Binnen de wildroosters, verschenen bij Uitgeverij kleine Uil:

Hoever moet een schrijver gaan?

Het Volkskrant Magazine interviewde vorige week Nico Dijkshoorn. Deze week is Robert Vuijsje aan de beurt. Dat is mooi, twee weken achtereen een heuse schrijver (van boeken) in een door veel weekendlezer doorgenomen bijlage. Jammer genoeg "gaan" die interviews niet (of nauwelijks) over de werken van deze auteurs, maar vooral over de persoonlijke levens die zij er op nahouden. Scheidingen, vriendinnen, kinderen, de stem des volks over hun boeken: alles komt aan bod, behalve het vak van de schrijver of de vakmatige kant die het schrijven óók schijnt te hebben (Vuijsje onthult deze week dat je om te schrijven gewoon moet gaan zitten... schrijven).

Op zijn weblog vraagt Rik Zaal zich af: "Hoever moet een schrijver gaan om aandacht te vragen voor zijn werk? (...) Ik moest aan deze gewetensvraag denken toen ik zag dat Naima El Bezaz, de schrijfster van het boekVinexvrouwen, aan het SBS-programma Shownieuws liet weten dat ze was mishandeld door haar huisarts. Dat wil zeggen: zelf was ze te overstuur om voor de camera te verschijnen, dus deed haar zus het woord. Dat Naima’s huisarts haar zevenjarige dochtertje geen antibiotica had willen geven en dat het na de protesten van moeder Naima tot een handgemeen was gekomen en dat Naima bij de politie aangifte had gedaan van mishandeling."

Zaal besluit zijn column nogal somber: "Hadden die een vrouw in de war niet tegen zichzelf in bescherming kunnen nemen? En had haar zus dat ook niet moeten doen? En waar was haar uitgever? Beterschap zou ik zeggen. Voor alle betrokkenen." Wat in het "geval" Bezaz aan de oppervlakte ligt, geldt volgens mij ook voor de grote schrijversinterviews uit het Volkskrant Magazine: "Hoever moet een schrijver gaan om aandacht te vragen voor zijn werk?"

Voordat je het weet wordt het lezen van boeken verplicht gesteld, bij wijze van taakstraf, door de rechter...

Poederen met Deelder

"Op 2 februari a.s. debuteert journalist/schrijver Leo Verheul met een opmerkelijke documentaire op het Internationale Filmfestival van Rotterdam. Pablo & Poëzie is het filmische relaas van het bezoek van Jules Deelder aan 's werelds grootste poëziefestival, in het Colombiaanse Medellín. En passant trekken Verheul en de nachtburgemeester van Rotterdam de sporen na van drugsbaas Pablo Escobar. Sander de Vaan spr@k (mooi niet woord, overigens, CB) met de regisseur over Medellín, kutgedichten, wandelende strobalen, blije geiten en nog veel meer." En: "In mei verschijnt het boek Pablo & Poëzie, inclusief dvd van de documentaire, in een co-produktie van Bezige Bij en AW Bruna." Lees door in het Meandermagazine.

Mickey Walvisch en J.C. de Bruïne overleden

Aan de lijst van  in 2011 overleden dichters moeten nog twee namen worden toegevoegd:

Mickey Walvisch  (1941-2011)
J.C. de Bruïne      (1923-2011)

Mickey Walvisch (4-1-1941 / Amsterdam, 30-10-2011) 

Mirjam (Mickey) Walvisch bracht - zover ons momenteel bekend* - twee bundels uit:

Heksenrecht. Gedichten, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1985
Zo groen als gras. Gedichten, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1988

Op 5 februari 1995 trad ze op in het radioprogramma 'Podium van de Nederlandse lichte muziek', waarbij ze gedichten declameerde en verhaalde over haar zwarte kijk op het leven. De opname is op deze pagina van Beeld en Geluid te bestellen. Gedichten van Mickey Walvisch verschenen in minimaal negen bloemlezingen (o.a. in De Komrij, De Spiegel (ed. 1992) en in De Breukers). Ze is begraven op grafveld De Nieuwe Ooster te Amsterdam.  

Menno Wigman nieuwe stadsdeeldichter Amsterdam-Centrum

Uit het Amsterdamse bericht Het Paroool dat Menno Wigman (1966) tot stadsdeeldichter van Amsterdam-Centrum is benoemd. Hij is hiermee de opvolger van Frank Starik, Mustafa Stitou, Robert Anker en Adriaan Jaeggi. De in 2008 overleden Jaeggi was de eerste Amsterdamse stadsdeeldichter.

Net als bij zijn voorganger Starik geldt de benoeming van Wigman voor twee jaar, zodat hij voldoende ruimte krijgt om zich in zijn functie te profileren. Wigmans officiële mediapartner is Het Parool; die krant zal op regelmatige basis de gedichten van de stadsdeeldichter publiceren. Zijn eerste stadsdeeldichterlijk vers is inmiddels hier te lezen.

Foto: Menno Wigman (c) Bart FM Droog, 2002

De katers na Gedichtendag

Bij de terugkeer uit Sneek, vrijdagmiddag laat, trof ik thuis een huizenhoge kater aan. Dat kwam goed uit, want daardoor vergat ik de kater in m'n kop. Het beest vroeg: 'hoe was het?'

Ik antwoordde: 'Kennelijk leuk, anders was ik wel eerder van daar teruggekeerd.'
'Ach so', sprak de kat, 'je werd zeker weer zat?'
'Dat denk ik wel. Net als zovelen elders in het land.'

En dus, vanwege de katers, ga ik nu niet op jacht naar nieuws of recensies van Gedichtendaggebeurtenissen die zich buiten Sneek afspeelden. Links naar dat soort berichten - zoals deze, over John Cooper Clarke, Ellen Deckwitz, Daan Doesborgh en Dennis Gaens in Groningen - kunnen geheel interactief hieronder geplaatst worden. 

Over Gundula Schulze Eldowy en Nico Dijkshoorn

"De vraag van Arie Boomsma in DWWD en die van de journaliste in de Volkskrant, of Nooit ziek geweest misschien uit wraak was geboren, leek mij dan ook wat oppervlakkig gesteld. Een dergelijke vraag gaat iets te snel van een vereffening uit: een zoon heeft een nare vader en, is dan de algemene veronderstelling, rekent met hem af in een boek. Maar wat voor afrekening zou dat wezen? De vader, lijdend aan Alzheimer, krijgt de boodschap niet mee, dus als zoon mis je je belangrijkste doel. Waar zou die afrekening dan verder uit kunnen bestaan? Dat de omgeving weet wat voor een man deze vader nu eigenlijk was? Tja, wat heb jij daaraan, jij moet in de optiek van de wraakactie afrekenen met deze vader, en niet je omgeving." Over Gundula Schulze Eldowy en, inderdaad, Nico Dijkshoorn, op Weblog over Kijken van Nicole Montagne.

Duco Arris Vorster (1880-1953)

Vorig jaar berichtte ik over een dichter/dominee die meende dat hij een medium was dat overleden dichters als Jacob Cats gebruikten om nieuwe 'postume' gedichten te schrijven. Vandaag kwam ik een dichter/dominee tegen, die niets met spiritisme had, maar wiens volgelingen toch geloofden dat hij een medium was. Omdat ze dachten dat hij tijdens het preken doden tot leven wist op te wekken.

De wekelijkse* column van Bart FM Droog

D.A. Vorster, of te wel Duco Arris Vorster. In geen enkele bloemlezing ben ik hem tot dusverre tegen gekomen. Bij het verwerken van gegevens uit Het Nederlandsche Boek 1924, een catalogus die in november 1924 in een oplage van 30.000 exemplaren werd uitgebracht door de Nederlandsche Uitgeversbond te Amsterdam, zag ik z'n debuut staan. En kwam, na enige literatuurarcheologie tot:

D.A. Vorster (Steenwijk, 25-5-1880/Arnhem, 7-12-1953)

Afscheid stadsdichter Antwerpen

Peter Holvoet-Hanssen sloot in Oostende zijn tweejarige Antwerpse stadsdichterschap feestelijk af. Voor Holvoet-Hanssen is de 'Koningin der Badsteden' een maîtresse bij wie hij op adem komt. Hij stelde in Oostende zijn laatste Stadsgedicht 'Aangespoeld in Oostende' voor: een vaarwel aan Antwerpen en een groet aan Oostende. Een gedeelte van dit gedicht werd aangebracht aan een steiger aan de Visserskaai. In première presenteerde Peter die dag ook zijn nieuwe boek Antwerpen/Oostende (uitgeverij Prometheus): een overzicht van twee jaar Stadsdichterschap met foto's van Jo Clauwaert en ontwerpen van Jelle Jespers.

Gedichtendagdingen (2)

Gisteren won Jan Lauwereyns voor zijn bundel Hemelsblauw de VSB-Poëzieprijs, een ooit als "prestigieus" de markt in geholpen prijs die nu alleen nog de genomineerden en hun directe familie uit de slaap houdt (één dag). Knack bericht. Deze zin uit het bericht joeg een milde glimlach over mijn gelaat: "Gedichtendag kan niet meer stuk voor de Vlaamse auteurs, althans wat de poëtische lauweren betreft. Paul Demets, David Troch en nu ook Jan Lauwereyns - Vlaamse expat die als neurowetenschapper in Japan verblijft - vielen immers in de prijzen." Nu de lezers nog.

Ook in Knack, een artikel van Frank Hellemans waarin dichters en Erik Spinoy aan het woord komen over "de toekomst" van "de poëzie" in gedrukte vorm. Ik, jullie hoofdredacteur, krijg even het woord en probeer er het beste van te maken. Paul Claes staat er het meest ontspannen in: "Knacks huisdichter en zelf ook een poëet van formaat, zal het allemaal worst wezen. Hij laat de kermis van deze Gedichtendag stoïcijns aan zich voorbijgaan: 'Om wat tegenwoordig poëzie heet, kun je lachen zoals Democritus of huilen zoals Heraclitus. Mij laat ze vooral koud.'"

Wat mijn een bruggetje verschaft naar mijn hartenkreet van vorig jaar, toen verschenen in nrc*next en het grote broertje, NRC Handelsblad. Mijn voorstel tot een moratorium van vijf jaar heeft het (voorlopig) niet gered: "Maar toch, ik herhaal het: het moet de komende jaren maar eens afgelopen zijn. E. du Perron schreef het immers al: 'De Poëzie blijft, naakt en ongekromd, / een Tijdverdrijf voor enk’le Fijne Luiden.' Zo is het maar net. Ook al bedoelde hij het ironisch."

Abraham Schooleman (1853-1875)

Over het tragische leven en de merkwaardige dood van de schrijver van 'Een liedje van Koppelstok' (In naam van Oranje, doe open de poort!) alsmede over een omslachtige speurtocht

Bij het onderzoeken van de bekende bloemlezing Ik ging naar Bommel om de brug te zien. Nederland in 100 liedjes en gedichten. Bijeengebracht door - daar heb je ze weer! - C.J. Aarts en M.C. van Etten (Bert Bakker, Amsterdam, 1998) kwam ik A.J. Schooleman (?/?) tegen. Schrijver van 'Een liedje van Koppelstok', waarvan de openingsregels bekender zijn dan de titel:

In naam van Oranje, doe open de poort!
De Watergeus ligt aan de wal

Interview Bart FM Droog DvhN

"Bijna Gedichtendag. Vooruitlopend wordt woensdagavond de VSB Poëzieprijs uitgereikt voor de beste dichtbundel van het afgelopen jaar. In geld – 25.000 euro – de grootste poëzieprijs van ons land. Een prestigieuze onderscheiding, maar ook een willekeurige. Ondanks de deskundige jury. Want hoe kan een jury de beste bundel van het jaar bekronen als hij niet weet hoeveel bundels er zijn verschenen?" Joep van Ruiten interviewde Bart FM Droog, redacteur van deze website, over de Poëzie Encyclopedie, voor het Dagblad van het Noorden. De tekst is nu te lezen op Woest en Ledig.

Keerzijde

't Netwerkend dichtbestaan
Wakkert de wellust aan
Troch pakt zijn prijzen
Vol melancholie

Ach deze meester in
Turingbreedsprakigheid
Wordt toch weer wakker
Naast Sylvie Marie

© Eelke van Es

De redactie vraagt uw aandacht...

De redactie van literair tijdschrift De Gids vraagt uw aandacht voor het volgende. Omdat een stagiair het persbericht te vroeg heeft verzonden, zijn er mensen die denken dat de overname van het ooit zo trotse letterkundige blad door De Groene een overname is. Dat is het niet. Het is namelijk een overname, waarbij het blad een nieuw uiterlijk krijgt en een nieuwe verschijningsvorm, maar dat is geen enkele reden om het smalende woord "overname" te gebruiken. Ook zal het blad als bijlage worden verzonden naar abonnees van De Groene, wat zeker niet wil zeggen dat het blad een bijlage wordt van De Groene. Integendeel: het blad wordt een bijlage van De Groene, alleen voor abonnees van De Groene. "Maar de redactie blijft onafhankelijk, Stichting De Gids houdt de zeggenschap over de uitgave, er blijft een apart Gids-abonnement te krijgen, evenals losse exemplaren van De Gids." Einde mededeling. ("Het zou de redactie van De Gids niet misstaan dat misplaatst parmantige toontje in te wisselen voor een wat bescheidener geluid." - stelt De Nieuwe Gids, een weblog dat overigens wel tot de papierenbladgelovigen behoort.)

Bron foto: kimjongillookingatthings.

"De tussenpersoon in de kunst"

Op de website van rekto:verso staat dit artikel van Christophe van Gerrewey, waarin hij een lans breekt voor "de tussenpersoon in de kunst": "Een schrijver heeft een redacteur nodig, een muzikant een producer, een theatermaker een dramaturg, een filmregisseur een editor, en een kunstenaar een curator." Uiteindelijk zal die tussenpersoon moeten terugtreden:

"Wanneer het werk klaar is en de rots en de stolp op hun plaats staan, valt het doek over alles wat voorafging. Het werk dat plaatsgrijpt tussen de arbeid van de cultuurproducent en de appreciatie door het publiek moet uiteindelijk verborgen blijven. Het is een van de verzwegen onderdelen van de esthetische ervaring, en een van de vele geheime gebeurtenissen waarop een artistieke cultuur is gebouwd."

In een noot van de redactie heet het vervolgens: "(...) onderstaande tekst is de authentieke eerste versie van de auteur. De finale versie, na redactionele feedback en eindredactionele ingrepen, lees je hier. Zoek de tien verschillen..." Voer voor filologen.

Zie ook, over redactioneel werk, toegespitst op poëzie, deze verwijzing naar een artikel van Sameer Rahim.

Sire, er zijn geen dichtbundels (meer)

Gisteren schreef Sofie Mulders in De Morgen: "Vorige week maakte boek.be bekend dat het aantal boeken dat vorig jaar verkocht wed in Vlaanderen voor het tweede jaar op rij is gedaald. Maar dat was niet het meest verontrustende nieuws. Uit cijfers die De Morgen kon inkijken, blijkt dat de omzet van poëzie met maar liefst 57 procent is gedaald over een periode van vijf jaar (2007-2011). Dat is dramatisch, waarschuwt Geert Joris van boek.be. 'Er is dringend actie nodig om deze negatieve tendens tegen te gaan. Poëzie is een hoeksteen van de literatuur, net zoals de roman dat is. We moeten het genre absoluut in de markt houden.'"

Op de website van Knack zijn dezelfde onheilsgeluiden te lezen:  "Morgen is het Gedichtendag met meer dan 300 poëzie-evenementen maar met de verkoop van poëziebundels loopt het voor geen meter meer, aldus boek.be. Alarmerende cijfers: een dikke twintig procent minder verkoop van poëzie in print het afgelopen jaar en op vijf jaar tijd ongeveer de helft minder omzet. Het is stilaan vijf voor twaalf voor de schrijvende dichter die nog hoopt dat zijn poëzie ook verkocht én gelezen geraakt."

(Wordt in de loop van de dag aangevuld.)

David Troch wint Turing Nationale Gedichtenwedstrijd

"De Vlaamse dichter, schrijver en regisseur David Troch uit het Belgische dorp Sint-Denijs-Westrem is de winnaar van de derde editie van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd. Juryvoorzitter en de huidige Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr reikte hem dinsdagavond in de Amsterdamse Stadsschouwburg de eerste prijs van 10.000 euro uit voor zijn gedicht 'Wij waren geen jongens'." Meldt De Stentor. Hier het winnende gedicht. Alle info over de prijs: hier.

Over bloemlezingen (1908-2012)

De wekelijkse column van Bart FM Droog

In 2001 voorspelde Gerrit Komrij het eind van de thematische bloemlezingen: 'Al die verzamelbundels met gedichten over vogels, vissen of liefde, of zelfs over zulke onzin als de fiets of de moeder, je hebt er geen poëziekenners of bloemlezers meer voor nodig.' (1)

Links Komrij, kort na zijn visioen, 2002 (c) Bart FM Droog

Komrij wierp deze blik op de toekomst na de constatering dat heel veel thematische bloemlezers wel erg gemakzuchtig te werk gingen én vanwege deze technologische ontwikkeling: 'De thematische bloemlezing is op sterven na dood. Binnenkort zal de cd-rom of de DVD met alle Nederlandse gedichten er zijn. Met bijna alle toch zeker. Je krijgt met gemak de tekst van een paar miljoen gedichten op één schijfje. Wil je hondengedichten lezen? Je klikt een rijtje passende sleutelwoorden aan - hond, teef, woef, kwispelen - en in een mum van tijd heb je ze allemaal geplukt.'

Terug naar 2012. Sedert 2001 zijn er tientallen thematische bloemlezingen verschenen, zoals blijkt uit deze kleine keuze uit vlees- en fauna-anthologieën: Die felle... Gedichten over vossen (2005); Vlees is het mooiste (2007); Woef Tjielp Knor. De mooiste gedichten over dieren (2009); Altijdboe – de mooiste koeiengedichten (2002); Lyrisch over eten. De lekkerste gedichten uit de Nederlandse poëzie (2004); Hondstrouw. De mooiste hondengedichten (2010) en Poeslief. De mooiste poezengedichten (2010)

Gedichtendagdingen (1)

Boek.be meldt: "Paul Demets wint zowel de Herman de Coninckprijs voor de Beste Dichtbundel met De bloedplek als de Publieksprijs voor het Beste Gedicht met Zonnehemel. Y.M. Dangre wint na de proza-Debuutprijs nu ook de Herman de Coninck Debuutprijs met Meisje dat ik nog moet."

Koenraad Goudeseune schreef eerder over Demets bundel op deze website. Het waren roerige tijden. Lies van Gasse schreef nog een als recensie vermomde terechtwijzing. Abe de Vries besprak de bundel van Dangre.

Vanavond "ontvangt de winnaar van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd de hoofdprijs van € 10.000 uit handen van Juryvoorzitter Ramsey Nasr in de Amsterdamse Stadsschouwburg."